Menu
EUR
Van piepernijffie tot pluutje: dialectnamen voor het schilmesje

Van piepernijffie tot pluutje: dialectnamen voor het schilmesje

Hoe heet een schilmesje in jouw dialect?

In de ene keuken vraagt iemand om een schilmesje, ergens anders om een aardappelmesje. Maar wie bij oma aan tafel zat, herinnert zich misschien een heel ander woord. Piepernijffie, pluutje, puntmes of schèlmiske: voor een klein keukenmes bestaan in Nederland verrassend veel regionale namen.

We doken in het dialectenwoordenboek voor aardappelmesje, het overzicht voor schilmesje en de aanvullende vermeldingen bij aardappelschilmesje. Hieronder vind je een selectie van woorden die aan plaatsen en streken in Nederland zijn gekoppeld.

Van piepernijffie tot pluutje: de woorden per streek

Dialectwoorden worden niet overal hetzelfde uitgesproken of geschreven. De onderstaande vormen zijn voorbeelden uit het woordenboek, geen namen die iedere inwoner van de genoemde streek noodzakelijk gebruikt.

Amsterdam, West-Friesland en Scheveningen

  • Amsterdams: piepernijffie. Misschien wel de opvallendste naam in deze verzameling. Het woord pieper verwijst herkenbaar naar de aardappel.
  • Westfries: eerappeleskildersmessie. Een lange maar beeldende naam uit het Westfries van Noord-Holland.
  • Schevenings: ærepelemesje. Een heel andere klank voor een klein aardappelmesje.

Groningen, Friesland en Overijssel

  • Westerkwartiers: eerappelschilmeske. Zo staat het genoteerd bij het Groningse Westerkwartier.
  • Fries: ierappelskilersmeske. Het Fries is officieel een eigen taal, geen dialect van het Nederlands, maar deze vorm hoort wel bij de taalvariatie in Nederlandse keukens.
  • Giethoorns: eerappelschelmessie. Een streekvorm die je meteen aan het schillen doet denken.
  • Staphorsts: skelnmessie. Kort en krachtig.
  • Lutters: schellemessien. Deze naam is vastgelegd bij het dialect van De Lutte.

Zeeland: een puntmes op het aanrecht

In het Zeeuws vind je onder andere puntmes en érpelschelmesje. Voor het Axels is ook erpelscheldertje genoteerd. De namen leggen soms de nadruk op de punt of het mes, soms op de aardappel en het schillen.

Noord-Brabant: van schèlmiske tot èèrpelscheller

  • Tilburgs: schèlmiske. Een regionale naam voor het schilmesje.
  • Budels: schil méske. Een andere manier om hetzelfde gereedschap te benoemen.
  • Roosendaals: èèrpelscheller. Hier hoor je de regionale aardappelnaam terug.
  • Zevenbergs: èèrepelscheller. Een sterk verwante, maar net anders gespelde vorm.

Limburg en het oosten van Gelderland: het pluutje

In de vermeldingen voor Venray en Lottum verschijnt het korte woord pluutje. Ook bij Groesbeek in Gelderland wordt dit woord genoemd. Andere voorbeelden zijn petattemêske in Sevenum, petattemeske in Horst en sjèlmetske in Stein. Een mooi voorbeeld van hoeveel namen er binnen een relatief klein gebied naast elkaar kunnen bestaan.

Waarom zijn er zoveel namen voor een aardappelmesje?

In veel dialectnamen komen dezelfde onderdelen terug, maar dan met een lokale klank: eerappel, erpel of pieper voor de aardappel, gecombineerd met woorden voor schillen of een mes. Andere vormen, zoals pluutje en puntmes, laten juist zien dat een gebruiksvoorwerp ook een eigen, plaatselijke naam kan krijgen.

Een dialectenwoordenboek verzamelt vermeldingen. Het is geen peiling van wat alle inwoners tegenwoordig zeggen. Dat maakt de woorden niet minder leuk: ze laten zien hoe taal en dagelijkse gewoonten met elkaar verweven zijn.

Schilmesje of dunschiller: bedoelen we hetzelfde?

Niet helemaal. Een schilmesje of aardappelmesje heeft een kort lemmet waarmee je kunt schillen, snijden en aardappeloogjes verwijderen. Een dunschiller heeft een speciaal schilblad waarmee je vaak snel en gelijkmatig een dunne schil verwijdert.

Regionale woorden kunnen in het dagelijks taalgebruik soms breder worden gebruikt. Daarom is het handig om bij het kopen vooral naar het gereedschap zelf te kijken, niet alleen naar de naam.

Voor nauwkeurig snijwerk bekijk je onze schilmessen en aardappelmessen. Wil je vooral veel aardappelen of wortels schillen? Kijk dan bij de dunschillers.

Welk schilmesje past bij jouw keuken?

  • Recht lemmet: veelzijdig voor schillen, kleine snijklussen en het weghalen van plekjes.
  • Gebogen lemmet: handig wanneer je graag de ronde vorm van aardappelen en fruit volgt.
  • Roestvrij staal: onderhoudsvriendelijk voor dagelijks gebruik.
  • Carbonstaal: geliefd bij liefhebbers van klassieke mesjes, maar vraagt direct schoonmaken en afdrogen.
  • Houten of kunststof handgreep: kies vooral wat goed in je hand ligt en past bij je onderhoudsvoorkeur.

Veelgestelde vragen over dialectnamen voor schilmesjes

Wat is een piepernijffie?

Piepernijffie is in het geraadpleegde dialectenwoordenboek een Amsterdamse benaming voor een aardappelmesje.

Waar noemen ze een aardappelmesje een pluutje?

De naam pluutje staat vermeld bij Venray en Lottum in Limburg en bij Groesbeek in Gelderland.

Wat is een puntmes?

Puntmes is een Zeeuwse benaming die bij het schilmesje of aardappelschilmesje is opgenomen. De naam verwijst herkenbaar naar de punt van het mes.

Zijn al deze dialectnamen nog dagelijks in gebruik?

Niet noodzakelijk. De verzameling legt streekwoorden vast, maar vertelt niet hoe vaak ieder woord tegenwoordig wordt gebruikt of door welke generaties.

En hoe noemen ze het schilmesje in Vlaanderen?

Over de grens klinken weer andere namen, zoals patakkermesken en patatscheller. Daarover lees je meer in onze aparte blog over Vlaamse namen voor het aardappelmesje.

Een kleine keukenhulp met een groot verhaal

Of je nu bent opgegroeid met piepernijffie, pluutje, puntmes of gewoon schilmesje: achter dat alledaagse keukenhulpje schuilt een stukje streektaal. Misschien herken je een woord van je ouders of grootouders. En misschien gebruiken jullie thuis nog een heel andere naam.

Wat de naam ook is, een goed mesje blijft handig. Ontdek de schilmesjes bij Keukenmesjes.nl en kies een uitvoering die prettig werkt in jouw keuken.

Kies uw taal
Kies uw valuta
€
Wachtwoord vergeten?
Totaal incl. btw
€0,00
Bestel nog voor €50,00 en de verzending is gratis
0
Vergelijk
Start vergelijking

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Dit product is toegevoegd

Gerelateerde producten