Menu
EUR
Messen schoonmaken volgens HACCP: zo voorkom je kruisbesmetting

Messen schoonmaken volgens HACCP: zo voorkom je kruisbesmetting

Messen schoonmaken volgens HACCP: zo werk je voedselveilig

Je hebt net rauwe kip gesneden en wilt daarna komkommer voor een salade snijden. Kun je hetzelfde mes gebruiken? Ja, maar alleen nadat je het goed hebt gereinigd, of je pakt een ander schoon mes. In professionele keukens hoort die werkwijze bij voedselveilig werken volgens HACCP. Ook thuis kun je met een vaste schoonmaakroutine het risico op kruisbesmetting verkleinen.

In deze gids lees je hoe je keukenmessen veilig reinigt, wat het verschil is tussen reinigen en desinfecteren en hoe je messen schoon opbergt. We maken daarbij onderscheid tussen de professionele HACCP-verplichtingen en handige gewoonten voor thuis.

Wat betekent HACCP voor het schoonmaken van messen?

HACCP staat voor Hazard Analysis and Critical Control Points: een aanpak waarmee levensmiddelenbedrijven voedselveiligheidsrisico's herkennen en beheersen. Horecaondernemers werken met een eigen voedselveiligheidsplan of een voor hun branche erkende hygiënecode. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) houdt hier toezicht op.

HACCP is dus geen afzonderlijke lijst die voor elk keukenmes precies hetzelfde afwasmiddel, dezelfde temperatuur of één vaste desinfectiedosering voorschrijft. De reinigings- en desinfectiewerkwijze moet aansluiten bij de werkzaamheden, het risico en het geldende voedselveiligheidsplan. De NVWA legt uit hoe werken volgens HACCP in de praktijk is geregeld.

Reinigen en desinfecteren: wat is het verschil?

Reinigen: voedselresten en vuil verwijderen

Bij reinigen verwijder je zichtbare resten, vet en ander vuil met water en een geschikt reinigingsmiddel. Je maakt het hele mes schoon: niet alleen het lemmet, maar ook de overgang naar het handvat, de klinknagels en eventuele naden. Achtergebleven vuil kan een volgende desinfectiestap minder effectief maken.

Desinfecteren: ziekteverwekkers verder verminderen

Bij desinfecteren verminder je micro-organismen met een daarvoor toegestane en geschikte methode of middel. Een desinfectiemiddel is geen vervanging voor vooraf reinigen. In een professionele keuken volg je de desinfectieafspraken uit de toepasselijke hygiënecode of het voedselveiligheidsplan, inclusief de voorgeschreven contacttijd.

Gebruik voor professionele desinfectie van materialen die met voedsel in aanraking komen uitsluitend een daarvoor toegelaten product, bijvoorbeeld een passend PT04-desinfectiemiddel, en volg het officiële gebruiksvoorschrift. Daarin staat ook of je het mes na afloop moet naspoelen. Een willekeurige spray, zelfgemengd chloorwater of de aanduiding 'HACCP-goedgekeurd' is op zichzelf geen bewijs van geschiktheid. Lees bij de NVWA hoe je toegelaten desinfectiemiddelen herkent.

Keukenmessen veilig schoonmaken in 7 stappen

  1. Leg het mes veilig neer. Laat het niet onzichtbaar in een volle spoelbak liggen. Houd je werkplek vrij en pak het mes altijd bij de handgreep vast.
  2. Verwijder etensresten. Haal grote resten voorzichtig weg, zonder met je vingers langs de scherpe snede te gaan.
  3. Was het mes met warm water en afwasmiddel. Gebruik een geschikte spons of borstel en maak beide zijden van het lemmet én het handvat schoon. Werk voorzichtig, weg van de snede.
  4. Besteed aandacht aan overgangen en naden. Rond klinknagels, de hiel en de overgang tussen staal en handvat kan vuil achterblijven.
  5. Spoel het reinigingsmiddel weg. Gebruik schoon water volgens de aanwijzingen van het gebruikte middel.
  6. Desinfecteer wanneer je professionele werkwijze dit voorschrijft. Reinig altijd eerst. Houd daarna de juiste concentratie, contacttijd en eventuele naspoelstap aan volgens het etiket en je voedselveiligheidsplan.
  7. Laat het mes hygiënisch drogen en berg het schoon op. Gebruik een schone, daarvoor geschikte droogplek of droog het zorgvuldig met schoon eenmalig droogmateriaal. Zorg dat het lemmet en handvat volledig droog zijn voordat je ze opbergt.

Thuis: grondig wassen met heet water en afwasmiddel tussen rauwe en bereide ingrediënten is een belangrijke basismaatregel. Je hoeft niet automatisch na iedere snijtaak een chemisch desinfectiemiddel te gebruiken. Het Voedingscentrum adviseert om rauw en bereid voedsel gescheiden te houden.

Wanneer moet je een keukenmes opnieuw reinigen?

  • Na contact met rauw vlees, kip of vis: gebruik niet direct hetzelfde ongewassen mes voor een salade, brood of andere producten die je zonder verdere verhitting eet.
  • Bij wisselen van ingrediënten: reinig waar nodig tussen werkzaamheden, zeker wanneer je van rauw naar gaar of direct eetbaar voedsel gaat.
  • Bij allergenen: wissel van schoon gereedschap of reinig zorgvuldig om onbedoeld contact met allergene bestanddelen te voorkomen.
  • Na vallen of vervuiling: een mes dat op een vuile ondergrond is terechtgekomen, moet eerst opnieuw worden gereinigd.
  • Na het slijpen: verwijder slijpdeeltjes en eventuele resten van onderhoudsmiddelen voordat het mes weer met voedsel in contact komt.

Gescheiden messen kunnen het werk overzichtelijker maken. Sommige keukens gebruiken kleurcodering voor bepaalde productgroepen. Die kleuren zijn een hulpmiddel in een werkafspraak, geen universeel wettelijk kleurenschema. Ook kleurgecodeerde messen moeten na gebruik goed worden gereinigd.

Handafwas of vaatwasser: wat is hygiënisch én goed voor je mes?

HACCP verbiedt de vaatwasser niet. Een geschikt professioneel afwasproces kan veilig zijn, mits het voldoet aan de toepasselijke voorschriften en het gebruikte mes vaatwasserbestendig is. Controleer dus het voedselveiligheidsplan én de onderhoudsinstructies van het mes.

Voor veel goede koksmessen blijft handwas de verstandigste keuze voor het behoud van het mes. Hoge temperaturen, agressief vaatwasmiddel en contact met ander bestek kunnen het lemmet en de handgreep beschadigen. Houten handvatten zijn vaak extra gevoelig voor langdurig vocht. Meer weten? Lees kan mijn keukenmes in de vaatwasser?.

Extra onderhoud voor verschillende messen

Roestvaststalen messen

Roestvast staal is relatief goed bestand tegen corrosie, maar niet volledig roestvrij onder alle omstandigheden. Spoel zout en zure voedselresten tijdig weg en droog het mes na het reinigen. Controleer op beschadigingen, vooral op moeilijk bereikbare plaatsen.

Koolstofstalen messen

Koolstofstaal kan sneller verkleuren of roesten. Reinig het mes na gebruik, houd het niet langdurig nat en droog het direct. Een natuurlijke patina is niet hetzelfde als een laag vuil: beoordeel of het oppervlak nog goed schoon te maken is.

Messen met houten handvat

Was een houten handvat niet langdurig onder water en laat het mes niet weken. Droog handgreep, kieren en de overgang naar het lemmet grondig. Is het hout gescheurd of is het handvat los, dan kan het mes moeilijk hygiënisch te reinigen en onveilig in gebruik zijn.

Hoe bewaar je schone keukenmessen?

Een schoon mes kan opnieuw vuil worden als je het zonder bescherming in een rommelige lade legt. Bewaar messen daarom volledig droog, met de snede beschermd en op een plaats die je zelf goed kunt schoonhouden.

  • Magneetstrip: overzichtelijk, mits de strip zelf regelmatig wordt gereinigd en het mes stabiel hangt.
  • Messenblok: beschermt de snede, maar houd vooral ook de sleuven schoon en droog.
  • Mesbeschermer of messenmap: handig voor veilig opbergen of vervoeren, mits de hoes schoon en droog blijft.

Bekijk de messenblokken en magneetstrips voor verschillende manieren van opbergen.

Veelgemaakte fouten bij het schoonmaken van messen

  • Alleen afspoelen zonder afwasmiddel: dat kan vet en voedselresten laten zitten.
  • Desinfecteren vóór reinigen: vuil kan de werking van het desinfectiemiddel belemmeren.
  • Zonder reden een chloormengsel maken: verkeerde concentraties zijn onveilig of ineffectief. Volg altijd de toegelaten middelen en voorschriften.
  • Een nat mes opbergen: dit kan corrosie en vervuiling van opbergplaatsen bevorderen.
  • Het handvat vergeten: handen raken dit deel voortdurend aan.
  • Een beschadigd mes blijven gebruiken: loszittende handgrepen, diepe scheuren en blijvende vuilranden maken reinigen lastig.

Veelgestelde vragen over HACCP en messen

Moet je keukenmessen volgens HACCP altijd desinfecteren?

In een professionele keuken moet je de toepasselijke hygiënecode of het voedselveiligheidsplan volgen. Daarin staan de reinigings- en desinfectiewerkzaamheden die passen bij de risico's van je bedrijf. HACCP schrijft niet één identiek desinfectieschema voor alle messen en situaties voor.

Zijn messen na het afwassen volledig bacterievrij?

Nee, dat kun je niet garanderen. Goed reinigen vermindert verontreiniging; waar nodig verlaagt correct desinfecteren het aantal micro-organismen verder. Het doel is veilig werken en het risico op besmetting beheersen.

Mag je hetzelfde mes gebruiken voor kip en groenten?

Niet zonder tussendoor goed schoon te maken. Pak liever een apart schoon mes, of was het gebruikte mes grondig af met heet water en afwasmiddel voordat je ingrediënten snijdt die niet meer worden verhit.

Hoe vaak moet je messen slijpen voor goede hygiëne?

Er bestaat geen universeel HACCP-slijpinterval. Houd messen goed onderhouden, inspecteer ze op beschadigingen en reinig ze na het slijpen. Bekijk voor onderhoud de onderhoudsmiddelen voor messen.

Is een mes met een houten handgreep verboden in een professionele keuken?

Niet als algemene regel. Het uitgangspunt is dat gereedschap geschikt is voor het gebruik en goed schoon en veilig kan worden gehouden. Of een bepaald houten handvat passend is, hangt af van de staat van het mes, de werkzaamheden en de geldende hygiënecode.

Hygiënisch werken begint met een schoon en goed onderhouden mes

Een vaste routine maakt veel verschil: scheid rauw en bereid voedsel, reinig messen zorgvuldig tussen werkzaamheden en volg in professionele keukens het voorgeschreven desinfectieplan. Kijk ook naar de staat van het mes en de opbergplek. Zo combineer je voedselveilig werken met goed onderhoud van je keukenmessen. Ontdek de koksmessen en bijpassende accessoires bij Keukenmesjes.nl.

Kies uw taal
Kies uw valuta
€
Wachtwoord vergeten?
Totaal incl. btw
€0,00
Bestel nog voor €50,00 en de verzending is gratis
0
Vergelijk
Start vergelijking

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Dit product is toegevoegd

Gerelateerde producten